Archief van
Tag: meditatie

Icoon van Johannes de Evangelist van het Zwijgen

Icoon van Johannes de Evangelist van het Zwijgen

Tweemaal Johannes de evangelist

Afgelopen maand (september ‘21) heb ik deelgenomen aan twee iconenschilderweken. Bij beide werd Johannes de Evangelist als de te schilderen icoon genomen. De eerste icoon schilderde ik in kasteel Hernen bij mijn Roemeense iconendocent Cristinel Paslaru. Hij schildert al zo’n 25 jaar iconen in Byzantijnse stijl en op heel verfijnde wijze. Bij hem heb ik al meer inspirerende cursussen gedaan. Ook deze cursus leverde mij een leerzaam en verstillend schilderproces op.

Met goud versieren

Ik wilde – naast het verfijnen van mijn schildertechniek – graag meer goudbewerkingstechnieken leren. En daarom werd ik door mijn docent uitgenodigd de lijst van mijn icoon met goud te versieren. Een zeer aandachtig en geduldig werk. Eerst nam ik het versiermotief over op een overtrekpapier. Vervolgens zette ik het met carbonpapier over op mijn paneel. Daarna trok ik de lijnen nog met potlood over en kraste ze in in de krijtlaag.

Vervolgens kon ik bezig met het opbrengen van goud. Eerst bracht ik een paar lagen schellak aan op de ingekraste rand (en op de aureool). Vervolgens schuurde ik dit glad en bracht ik er een laagje mixtion (lijmlaag) op aan. Na een aantal uren kon ik daarop de blaadjes bladgoud leggen en zachtjes met een watje in de kraslijnen inkloppen. Hierna schilderde ik het motief in, corrigeerde delen waar de verf nog niet dekkend was en lakte het geheel af met een laag schellak. Daarna werkte ik de laag weer bij, want er was weer wat verf door de schellak meegetrokken en daarna verniste ik de rand nogmaals.

Vrij zijn is dat vakantie?

Geduldig was ik hiermee urenlang (en meer dan dat: een paar dagen) bezig. Een icoon schilderen is voor mij een tijdloos proces. Mijn hart is gericht op het zo mooi mogelijk maken van mijn icoon. Mijn mondhoeken krullen omhoog. Mijn gedachten zijn leeg of vrij, hoe moet ik het noemen. Ik voel een grote ruimte in mij omdat ik met (het creëren van) een prachtige wereld bezig ben.
Vóór deze schilderweek wenste een vriendin mij een fijne vakantie. Dat haakte bij mij. Ik had zelf niet het gevoel dat ik op vakantie ging: ik ging intensief bezig en dingen leren. Maar na verloop van tijd in deze week had ik het gevoel dat ze toch gelijk had: vacare – waar ons woord vakantie vandaan komt – is ‘leeg zijn’. En ja, ik was leeg voor deze icoon. Ik was helemaal beschikbaar. Ik voelde me vol overgave voor deze icoon.

Zwijgen

Na het leggen van het goud ging ik ‘mijn’ Johannes schilderen. De gekozen afbeelding voor onze cursus was ‘Johannes de Evangelist van het Zwijgen’. Als deelnemers aan deze cursus hadden we vooraf als voorbeeld verschillende afbeeldingen van oude iconen met deze voorstelling gekregen. Ik had er zelf nog meer op internet opgezocht en thuis Johannes al diverse keren met potlood getekend. Zo had ik al wat meer gevoel voor hem en lukte het om hem op mijn paneel te zetten. Het zwijgen is zichtbaar aan de hand die hij voor zijn mond houdt. Hij is stil – verstild – omdat hij de boodschap van het evangelie hoort. In stilte ontvangt hij de boodschap van de (goddelijke) Liefde. Eerst moet die tot hem dóórdringen. En daarna gaat hij aan het schrijven. Maar dat zien we op deze icoon niet.

Verbonden met een goddelijke wereld

Wat onder mijn handen groeide, was een mens die contact heeft met God – met een Bron van inspiratie en Liefde – die hem stilzet. Die brengt hem tot zichzelf en raakt zijn hart met een zachtheid, met hoop en perspectief. Het blijft voor mij een bijzondere ervaring dat de icoon die ik zelf schilder een dergelijk appèl op mij doet. Dat gebeurde tijdens het schilderen al, maar ook daarna. Na deze schilderweek – die heel intens en intensief was – voelde ik me heel dankbaar voor het proces dat ik met mijn icoon had meegemaakt en voor wat er was ontstaan. Het voelt als een wonder dat die in mijn overgave ‘zo maar’ ontstaat! Ik had niet alleen mijn technieken verfijnd, maar was zelf verbonden met die bijzondere en naar mijn gevoel goddelijke wereld. En ook nu na een aantal weken word ik keer op keer geraakt door een boodschap van Liefde als ik Johannes in de ogen kijk.

Na een week thuis geweest te zijn vertrok ik naar het Byzantijns klooster in Chevetogne voor het schilderen van nog een Johannes-icoon en het bijwonen van de getijden van de monniken daar. Dat levert een nieuw en heel ander verhaal op. Daarover zal ik later schrijven.

Nijmegen, 15 oktober 2021

Annet Hogenbirk

Icoon bestellen?

Ik schilder iconen naar eigen keuze en in opdracht. Mocht je een icoon door mij willen laten schilderen, neem dan contact met mij op. Een voorbeeld van een icoon op bestelling is de icoon van Christus Pantocrator naar het voorbeeld van de icoon in het Sint Catharinaklooster in de Sinaïwoestijn.

Geraakt door de Hemel

Geraakt door de Hemel

Binnenkort – 30 november – gaat mijn negende retraitegroep van start! Met veel voldoening en plezier heb ik de afgelopen acht retraites begeleid. En ze worden steeds boeiender! Sinds de afgelopen retraite schrijf ik zelf het meditatieve materiaal en Deze keer is de titel van de retraite Geraakt door de Hemel. Meer kun je hierover lezen op www.zininmijnleven.nl/inspiratie/retraite. Inmiddels kun je op verschillende manieren meedoen met de retraite. Je kunt je abonneren op het digitale materiaal dat elke week twee maal verschijnt vanaf 27 november tot Kerst. Je kunt hierbij ook mijn persoonlijke begeleiding per email te krijgen. En de mooiste optie is de wekelijkse uitwisseling in een niet al te grote groep.

Retraite

Een kleine zes jaar geleden kwam ik in aanraking met het verschijnsel ‘retraite’. Deze werd door de Jezuïeten in Nijmegen georganiseerd in de 40-dagentijd. Ik las erover in een kerkblad en was er wel nieuwsgierig naar. Ik had er eigenlijk ook wel behoefte aan: mijn baan als geestelijk verzorger was wegbezuinigd en ik voelde dat het goed was om de dingen eens anders aan te gaan pakken. Maar hoe? Misschien kon deze retraite me hierbij helpen? Het was in de opzet van deze retraite de bedoeling om dagelijks tijd voor meditatie te nemen en ongeveer eenmaal per week met een vaste begeleider/ster te verkennen wat dat met je deed. Ik meldde mij aan voor het kennismakingsgesprek dat erbij hoorde en besloot daarna mee te doen. Lees verder onder de foto.

Weggestopte verlangens

Het was voor mij een begin van mezelf beter leren kennen. Stukje bij beetje werd ik me ervan bewust dat ik mijn eigen verlangens weggestopt had. Ik was druk bezet met werk en gezin en gunde mezelf geen tijd om erbij stil te staan bij wat belangrijk voor mij persoonlijk was. In gesprek met mijn geestelijk begeleider kreeg ik de ruimte om nog meer stil te staan bij wat tijd voor mijzelf nemen met mij deed. Bezig zijn met stukjes Bijbeltekst gaf mij veel rust. Heerlijk eruit pakken wat goed voor mij was en de rest laten voor wat die was. Als theoloog ben ik natuurlijk opgeleid om verantwoord met de Bijbel om te gaan en er een algemene boodschap uit te halen. Maar daardoor waren Bijbelteksten voor mij persoonlijk op afstand komen te staan. Door de meditatie en de gesprekken kon ik er steeds meer mijn gevoel bij betrekken. Er groeide liefde in mij. Moeilijke ervaringen die ik door de jaren had opgedaan hoefde ik niet meer weg te stoppen. Die mochten er zijn en kregen steeds meer een plaats. En daarmee kwam er ruimte voor mijzelf als mens en als vrouw met haar eigen kwaliteiten. De dagelijkse stiltemomenten werden voor mij een oase.

Warme sfeer

Na deze retraiteperiode ging ik verder met de gesprekken over de ontdekkingen die ik tijdens het mediteren deed. En in de adventsperiode die erop volgde deed ik mee aan een uitwisselingsgroep in de advent. Van deze groep heb ik veel geleerd. Vooral ook hoe belangrijk het is dat een groep veilig is en warm. En dat het een kunst is om iedereen goed aan bod te laten komen. Voor mij werd het een wens en uitdaging om op termijn zelf een dergelijke groep te gaan begeleiden. Het is niet voor niets mijn vak om mensen in groepsverband en persoonlijk rondom zingeving te begeleiden! En ja, een jaar later startte ik met een eigen uitwisselingsgroep. Sindsdien begeleid ik elk jaar twee retraitegroepen: een in de 40-dagentijd (naar Pasen toe) en een in de adventstijd (naar Kerst toe). En sinds dit jaar schrijf ik zelf het meditatiemateriaal. Juist in persoonlijk contact met de deelnemers is het mooi om te kunnen inspelen op de vragen die de meditatieve momenten oproepen en de behoeften die er zijn. En soms speel ik ook direct in op wat er in het nieuws is. De bijeenkomsten worden als heel prettig en warm ervaren. En ze leveren de deelnemers echt iets op. Juist doordat je van elkaar hoort wat ieder op haar/zijn pad tegenkomt.

Reacties op de uitwisselingsbijeenkomsten

“Heel prettig, voedend, vertrouwelijk.”

“Zeer positief, inspirerende en heel diverse, gemotiveerde mensen”

“Fantastisch fijn.”

“Heel prettig en een oase van rustmoment in de week. Een plek die ook helpt om mij steeds opnieuw weer terug te brengen op het “pad” dat ik graag wil bewandelen vanuit mijn verlangen naar “tevredenheid met wat het is”.

“Ik vond het fijn om te komen, voelde me van het begin af aan geen vreemde, en veilig genoeg om te delen wat me bezighoudt.”

“Goed, rustig en bewonderend hoe mensen omgaan met wat ze beleven…”

Mijn weg is ook goed!

Een enkeling begeleidde ik per mail. En dat gaf ook een bijzonder contact. Het hielp mijn mailcontacten met het krijgen van meer rust in hun dagelijks leven. En van de ruim dertig abonnees die mijn materiaal zonder vorm van begeleiding gebruikten, kreeg ik ook reacties dat het zo waardevol was. Iemand gaf ook aan zich niet meer thuis te voelen in de kerk en liet mij dit weten: “Het door jou aangereikte materiaal werkte vaak troostend, het gevoel dat mijn weg ook goed is.”

Dat is waar ik het voor doe! Het gaat mij om groei van de Liefde in mensen persoonlijk. Dat jij en ik onszelf durven zijn en steeds meer mogelijkheden zien en benutten om liefdevol te leven in deze ingewikkelde tijd en samenleving. Dat krijgt effect in onze relaties en in hoe we met werk, kwetsbaarheid, natuur en de andere gebieden van het leven omgaan.

Stilstaan bij jezelf en je dagelijks leven?

Doe je deze keer ook mee met de retraite? Kies dan wat op dit moment bij je past. Vier weken lang een kwartier per dag jezelf deze adempauze geven werkt al! Lees hier verder voor meer informatie en aanmelding.

Oktober 2019, Annet Hogenbirk