Archief van
Categorie: Blog

Goed is beter dan perfect

Goed is beter dan perfect

Wanneer ben je zelf goed (genoeg)?

Ik ben christelijk opgevoed met een voor mij funeste dogmatiek (geloofsleer) die mij zei dat ik niet goed was zoals ik was. Ik was volgens zondag 1 van de Heidelbergse Catechismus geneigd tot alle kwaad en niet in staat tot enig goeds. Een idee dat ik nooit heb kunnen onderschrijven. Nooit heb ik het gevoel gehad dat dat klopte en dat dat werkelijk bij het christelijke geloof hoorde. Het ondermijnt volgens mij namelijk je hele mens-zijn: dat je mag zijn wie je bent met al je kwaliteiten en ook al je gebreken. Als je ‘gewoon’ jezelf mag zijn, ben je op die manier een mooie mens en waardevol. En jezelf ben je niet in perfectie, maar met je gewone menselijke fouten, je eigen eigenaardigheden.

Beeld: Annet Hogenbirk

Calvinistische samenleving

Veel mensen worden door anderen afgerekend op wat ze niet perfect beheersen. Misschien zijn we daarmee nog steeds behoorlijk calvinistisch in onze samenleving. Je wordt beoordeeld op wat je niet (helemaal) goed doet, in plaats van wat je juist wel goed doet. En het ergste daarbij is: je gaat jezelf ook op die manier bekijken. Je bekritiseert jezelf steeds opnieuw. Alles wat je denkt en doet kan toch altijd wel iets beter?! Kritisch op jezelf zijn en voor perfectie gaan kan wel een drijvende kracht naar succes zijn. En het kan mooie resultaten opleveren. Met hoge punten slagen, wie weet wel cum laude! Een betere positie op de arbeidsmarkt krijgen. Gezien worden. Het allemaal beter voor elkaar hebben. Maar word je van voortdurend perfectionisme wel echt gelukkig?
Altijd alles maximaal goed willen doen, dus perfect: je kunt er zo rusteloos van worden. Het geeft stress en ontevredenheid. Een gevoel van nooit klaar te zijn. Wanneer is ‘goed’ ook goed genoeg? Wanneer kun je en mag je gewoon in het moment leven en dat wat IS omarmen? Er gewoon ZIJN?

Meditatie helpt

Meditatie heeft mij geleerd dat ik mijzelf mag zijn. Elke dag opnieuw de tijd en rust nemen om te ervaren wat er in jezelf omgaat – je gedachten en gevoelens en ook je onrust. Ze bekijken en ze neerleggen als een geschenk aan de Liefde (God, de Bron, het Universum), ook al zijn ze niet altijd prettig of mooi. Ik mediteer zelf elke ochtend een half uur en lees een korte (Bijbel)tekst ter inspiratie. Ik ervaar deze stiltemomenten als oases van rust, waarin ik mij steeds weer oefen me te openen voor het binnenkomen van de Liefde in mij. Mijn geloof is erdoor veranderd: het is meer gaan stromen en een kracht geworden in mijn dagelijks leven. Ik ben anders gaan kijken naar mijzelf, naar anderen en naar God. Ik geloof in God als een bron van Liefde, die mensen met zichzelf verbindt en met anderen om hen heen. Ik ben mijn eigen spiritualiteit meer gaan beleven als een liefdevolle band met de Ander, God als een mysterie, en toch ook tastbaar aanwezig in Liefde in ons bestaan. De voorbeelden van Jezus’ leven spreken mij hierin aan.

Persoonlijk verhaal

Deze blog schrijf ik persoonlijker dan gewoonlijk. Ik beschrijf deze keer mijn eigen ervaringen, omdat ik in mijn werk als coach/geestelijk begeleider en pastoraal predikant merk hoeveel mensen er tegen zichzelf aanlopen en zichzelf afbranden. Ik zie wat het aan veranderingen teweegbrengt als mijn gesprekspartners de liefdevolle aandacht binnen laten komen en ermee aan de slag gaan. De kracht die er ontstaat als je anders tegen jezelf leert aankijken is verrassend mooi. Deze geeft steeds meer Zin in het (jou/mijn) Leven!

Rituelen

Rituelen


Zijn rituelen goed voor jou?

Een van mijn zonen maakt op vrijdagavond een knoflooksausje klaar. Elke vrijdag opnieuw. Voor ons een markering dat het weekend is. Het geeft ons een tevreden gevoel: gezellig samen te zijn en chips of paprika in zijn zelfgemaakte sausje te dopen. Zonder dat missen we echt iets! Rituelen markeren momenten van extra aandacht in je leven: we hebben dagelijkse rituelen en rituelen op de grote momenten.
Afspreken met een drukke vriendin om samen te wandelen en daarna uitgebreid thee met elkaar drinken: het is een halfjaarlijks ritueel waarnaar ik elke keer uitkijk. Het hoort bij elkaar: die thee en dat wandelen. Het is een symboliseren van onthaasten voor ons allebei. Tijd hebben voor elkaar en voor onszelf.

Dagelijks

Elke morgen steek ik mijn kaars aan als ik ga mediteren. Een markering van een heilig – apart gezet – moment voor mij! Zonder meditatief half uurtje het ik het gevoel dat ik mezelf verwaarloos. En die kaars staat voor mij voor het licht in mijn leven. Aandacht voor het goede. Ik noem bij het aansteken van die kaars geregeld de naam van iemand die dat licht zo nodig heeft. Een wens van licht voor een ander, een klein gebed. Inmiddels heb ik bij de kaars twee zelf geschilderde iconen staan die door het licht opgelicht worden. Ik kijk ze aandachtig aan: de blik die mijn Johannes en Maria hebben verbindt mij met een wereld en een God van Liefde. Hun gezichten weerspiegelen liefde en geduld en trouw. Ze laten zich niet onderuit halen door het leed in hun leven dat hun treft door het overlijden van Jezus. Hun verhaal is universeel. Welke mens heeft niet in het leven met verdriet te maken? Zij krijgen als opdracht van de lijdende Jezus goed voor elkaar te zorgen. Die verbinding met de ander – een mens op je pad en in je leven – die maakt dat hun verhaal elke dag weer mijn verhaal is. Het is mijn eigen keuze om deze iconen neer te zetten en daar aandacht aan te besteden. En staan ze er niet – ik ben met Johannes nog bezig om hem af te schilderen – dan mis ik ook werkelijk iets. Dan voelt het leeg en kaal op die plek.

Kiezen

Iedereen kiest zijn eigen dagelijkse rituelen. En samen delen we er een aantal. De meesten van ons die een relatie hebben zullen hun partner kussen als zij of hij thuis komt of als hij of zij zelf weg gaat. Je laat even weten dat je de ander ziet en belangrijk vindt. Van een aantal rituelen zijn we ons niet meer zo bewust, omdat we ze zo vaak uitvoeren. We missen ze pas echt als we er niet meer aan toe komen. En het kan ook zijn dat we niet de tijd nemen voor rituelen: we gaan haastig onze weg en gunnen onszelf (en anderen) niet de tijd om aandachtig momenten vorm te geven. Juist in een tijd waarin we het vaak te druk hebben en soms zelfs burn-out-klachten hebben, is het goed om eens even stil te staan bij de kracht van rituelen voor onszelf. Misschien kunnen we wat rustpunten aan ons (dagelijks) leven toevoegen?

Eilandje van rust

Binnenkort hebben we weer een Ontmoeting Thuis. Deze keer over rituelen, omdat ze je helpen bij leven leiden in balans. Eigenlijk kan geen mens zonder rituelen, denk ik. Je steekt een kaarsje aan bij een foto van een overledene, je brengt een toast op een jarige uit, je tuigt een kerstboom op, je laat je huwelijk inzegenen en je bereidt een uitvaart voor een geliefde met aandacht voor. En er zijn nog tal van rituelen die we uitvoeren. Dat doen we niet altijd even bewust; we kunnen ze al lang hanteren. Maar er is een moment geweest waarop we een keuze hebben gemaakt. We hebben bepaald dat we aandacht willen besteden aan iets specifieks. En we bepalen daar zelf onze vaste momenten voor. Dat werkt ook goed voor onszelf: het geeft rust om tijd vrij te maken voor wat een plek verdient in je leven. Je geeft er daardoor meer aandacht aan en je beseft op zo’n moment weer wat het voor je betekent. Een eilandje van rust in ons vaak zo drukke bestaan!

Je eigen invulling

Je eigen invulling

Maria en Johannes (in ontwikkeling)

Verrast door eigen werk

Sinds juni ben ik in de ban van het schilderen (ook wel ‘schrijven’ genoemd) van iconen. Ik heb toen meegedaan met een intensieve schilderweek onder leiding van een professioneel iconenschilder uit Roemenië. Het schilderen van iconen deed me veel. Schilderen doe ik al veel langer. En dan denk ik niet aan het schilderen van al die deurposten, trappen en deuren. Maar dan aan heel verschillende werken op papier en linnen die ik vooral op schildercursus gemaakt heb. Soms was ik verrast door het resultaat. Maar zó verrast als ik werd door mijn eerste icoon, heb ik het nog niet eerder meegemaakt. Dat wat je zelf opbouwt door geduldig laag voor laag te schilderen, dat wat door je eigen aandacht ontstaat: dat dát jou aan gaat kijken met een liefdevolle blik! Dat is bijzonder!

Proces

Je bouwt met veel geduld aandachtig het beeld – de icoon – op. Met zachte materialen: marterharen penselen en soepele verf – pigmentpoeder aangemaakt met eigeel-emulsie – op een glad afgeschuurde gekalkte houten plank. Je beweegt mee met het beeld dat je neerzet: snelle halen, anders streept de verf. Elke laag moet goed drogen, anders trekt je schilderwerk weer open. Je kunt het niet haastig doen! Alles vraagt zijn eigen tijd. De plank alleen al was een geduldklus: twaalf lagen kalk steeds opnieuw laten drogen en bijschuren tot een superglad oppervlak.

Goud

Dat schilderwerk breng je pas aan nadat je eerst goud hebt gelegd. Een zeer secuur werkje met flinterdun bladgoud. Dat stralende goud is de basis van de icoon. Het staat voor het goddelijk licht dat de mens die je schildert omgeeft. Vanuit dat licht groeit de icoon. Je schildert de donkere kleuren van gezicht en kleding in vlakken op de plaat. Die licht je daarna steeds meer op met een lichtere laag. En uiteindelijk komen daarop de details. Vooral de ogen zijn belangrijk! Het wordt een mens met ogen die je aankijken: sprekende ogen. Ze vertellen een verhaal van het leven. Leven met geduld, erbij blijven, niet weglopen voor wat moeilijk is. Een leven van ZIJN, een bestaan in liefde hier en nu.

Zelf een icoon?!

Zo ben ik nu een nieuwe icoon aan het schilderen en besef ineens dat ikzelf zo’n icoon ben. Een beeld van liefde en geduld dat steeds meer invulling en glans krijgt. Mensen zijn iconen. Beelden van een geleefde werkelijkheid. Zo door de tijd heen krijgt een mens met liefde, geduld en aandacht zijn of haar bijzondere uitstraling. Dan licht een gezicht op dat een andere mens met rust en aanwezigheid vervult.