Archief van
Categorie: Blog

Een plek van hoop en verstilling thuis

Een plek van hoop en verstilling thuis

Zo’n plek heb je nodig. Een plek waar je even niets hoeft, een moment waarop je zelf tot stilstand komt. De stilte ervaren waarin je leeg bent en vol wordt tegelijk. Een ZIJN, voelen dat je mens bent, dat jij JIJ bent, en dat JIJ er toe doet. Ook in deze turbulente wereld. In een tijd waarin je je zo onmachtig kunt voelen, een tijd waarin oorlogen woeden in Oekraïne, Syrië en nog op veel andere plaatsen.

St. Bavokerk aan de Grote Markt te Haarlem, geschilderd in 1930

Stil zijn

Elke dag bezoek ik ín en mét mijzelf mijn plek van verstilling. Ik probeer zelf stil te worden en dat doe ik in een hoekje in mijn werkkamer waarin ik iconen heb hangen en staan en een kaars brand. En sinds kort hangt er ook het schilderij dat je hierboven ziet.
De stilte opzoeken gaat de ene dag wat gemakkelijker dan de andere. Soms zit er teveel in mijn hoofd en zit er ook nog veel onrust in mijn lijf. Het vraagt om mijn geduld. Elke dag weer. Elke dag doe ik het, een half uur lang op een vast moment. Ik zet mijn timer en steek een waxinelichtje aan bij mijn iconen-drieluik. En in deze veertigdagentijd lees ik het retraitemateriaal ‘Hem achterna’. Deze keer volg ik wat een ander voor mij geschreven heeft en schrijf ik niet zelf het retraitemateriaal (zoals ik dat gewoonlijk wel doe in de advents- en de veertigdagentijd). Ik heb nu heel bewust gekozen voor een tijd van persoonlijke inkeer vanwege wat het overlijden van mijn moeder (januari j.l.) voor mij met zich meebrengt. Ik hoef even niet creatief te zijn, maar laat mij helpen door de inspiratie van een ander.

Hulp vragen verbindt

De dag dat ik deze blog schrijf lees ik in de tekst van ‘Hem achterna’ dat ik hulp mag vragen. En dat hulp vragen niet populair is. Want wie geeft nou aan dat hij/zij iets niet kan?
Maar hulp vragen verbindt mensen juist met elkaar, bedenk ik. Het kan je toegankelijk maken voor elkaar. Tenminste, als je open staat voor elkaar. Weer dat woord ‘elkaar’. Niet alleen leven, maar samen. En daar hoef je niet voor samen te wonen met een of meer anderen. Hulpvragen kunnen zelfs inspiratiebronnen zijn voor anderen. En ze kunnen ertoe bijdragen dat je jezelf met andere ogen gaat zien.
Hulp hoef je niet alleen aan mensen te vragen, je kunt ook om hulp vragen in een gebed. Als ik dat doe – dat is een heel bewuste stap die ik niet zomaar zet merk ik – dan voel ik dat ik gevoeliger word voor een goddelijke Kracht – de Liefde – in mijzelf en dat ik de wereld om mij heen op een andere manier waarneem.

Tot stilstand komen

De laatste tijd merk ik dat ik op een bepaalde manier tot stilstand gekomen ben door het overlijden van mijn moeder. Woordeloos vraagt mijn ziel om mijn aandacht. Rouw (ook om wat niet geweest is) en ook aandacht voor nieuwe inzichten en ook voor mijn eigen vergankelijkheid is aanwezig. Door de spullen en het proces van het leegruimen van haar huis en hoe een ieder ermee omgaat – ik heb twee broers en twee zussen – word ik geraakt. Het confronteert mij er ook mee hoe wij vijven samen opgroeiden in een gezin met een vaak overbelaste moeder. En hoe ieder van ons met die ervaringen zijn of haar eigen weg gegaan is, sinds we uit huis zijn. Nu we weer samen zijn merk ik het:hoe we met elkaar omgaan en hoe de spullen uit het huis voor ieder van ons een eigen rol spelen.

Uitnodiging

Ik erfde het schilderij van de St. Bavo, de Grote Kerk in Haarlem dat je hierboven ziet. Het heeft nooit bij mijn ouders in huis gehangen. Het was na het overlijden mijn opa – die het in de jaren 30 van de vorige eeuw kocht – naar mijn oom en tante in Engeland verhuisd. Mijn oom overleed al jaren terug en afgelopen najaar mijn tante en zo kwam het schilderij weer in Nederland terug.
Ik werd de gelukkige nieuwe eigenares! Het deed al gauw op mij een appèl om het aandacht te geven: de lijst bleek beschadigd en het schilderij was flink vervuild door de jaren heen. Ik zocht een goede restaurateur en heb het de zorg laten geven die het nodig had en heb er een prachtige lijst bij uitgekozen. En nu hangt het schilderij uitnodigend in de meditatiehoek op mijn werkkamer.

Vriendelijke verstilling

Het is voor mij een beeld van verstilling: die grote stille kerk, die zacht wordt opgelicht door de zon. Enkele mensen lopen over de Grote Markt. Het is er stil. Je ziet de schaduwen op het plein. En er is een mooi bloemenperk bij het beeld van de Haarlemse uitvinder van de boekdrukkunst, Laurens Janszn Coster. Ik ken zijn naam nog uit mijn jeugd.
De grote deuren van de kerk staan open en ik stel mij voor dat ik er binnenloop en het orgel zacht hoor spelen. Er is veel ruimte en ik zie hoe het zonlicht spelend op de grond en zitplaatsen binnenvalt. Hier besef ik dat ik BEN, wie ik ben. En ervaar ik de bron van Liefde in mijzelf.

Terug naar een andere werkelijkheid

En als ik weer ‘buiten’ sta – als ik mijn meditatieve moment in mijn werkkamer weer heb afgesloten – kan ik weer de wereld in. Ik kan weer deel gaan nemen aan het leven van alledag. Ik weet weer wie ik ben – voel me verbonden met wat er in mijzelf aan gevoelens, verlangens en gedachten is – en kan de stap naar buiten weer zetten. Zo zet ik nu ook de stap naar Pasen. Op het moment dat ik dit schrijf is er voordat het Pasen is nog een Stille Week te gaan. Dat is een week waarin ik drie vieringen leiden zal tussen een groep van mensen die óók op weg zijn. Ze zoeken net als ik de kracht om weer op te staan: de Opstanding, het nieuwe Leven.

Liefde is sterker dan de dood

We zullen dat nieuwe Leven met elkaar gaan vinden. Daarvan ben ik overtuigd. De kracht van de Liefde (voor mij: God, de Bron van het bestaan) is sterker dan de dood.
Maar deze Liefde durft wél te lijden, mee te lijden. Ze ondergaat het geweld dat er in de wereld is én geeft er een antwoord op. We lezen het evangelie waarin te lezen is dat Jezus zich – in alles wat een mens kan overkomen – verbindt met ons.
Hij leeft als kwetsbare mens. Met zijn leven en sterven helpt hij ons ook om óp te staan. Hij werd opgewekt tot een nieuw Leven na de Goede Vrijdag! Het is de belofte dat de dood en het grote onrecht niet het laatste woord zullen hebben.

Gebed

God, help ons met die overtuiging te leven!
Dan zullen ook wij opstaan!

Nijmegen, 8 april 2022
Annet Hogenbirk

PS! Je bent hartelijk welkom om hieronder te reageren! Vanwege mogelijke spam wordt je reactie eerst goedgekeurd voordat hij geplaatst wordt.

iconendrieluik
Drieluik (Maria, Christus Pantocrator, Johannes de Doper) geschilderd door Annet Hogenbirk.

Kleurige meditatie

Kleurige meditatie

Nieuwe ervaringen opdoen

Als zingevingscoach ben ik gewoonlijk degene die anderen begeleid. Dat vind ik fijn om te doen, zeker het begeleiden van groepen vind ik heerlijk. Het is boeiend om Inspirerende Ontmoetingen voor te bereiden en er iets moois en persoonlijks van te maken. En voor mij is het hartverwarmend dat ik merk dat Ik deelnemers inspireer, en zij doen dat door hun eigenheid weer met mij.
Op zijn – op mijn – tijd is het ook fijn om zelf als een deelnemer aan een groep deel te nemen: lekker aanwezig voor mezelf en nieuwe ervaringen opdoen! Zo doe ik sinds het najaar ook mee aan een maandelijkse meditatiegroep. Helaas ging de sessie in januari niet door vanwege coronabeperkingen. Maar mijn meditatiebegeleidster was zo aardig om mij uit te nodigen voor een meditatiesessie alleen met haar.

Stilte

Ik kwam deze week bij haar thuis om samen in stilte te mediteren. Voor mij is stilte een baken juist in deze tijd na het overlijden van mijn moeder. Na een open uitwisseling over en weer concentreerden wij ons op het stil worden in onszelf. Zij en ik – wij – zijn een ruimte waarin de Liefde, de Bron van ons leven aanwezig is. Die Liefde is als de adem die ons tot leven wekt. Wij worden geademd. Zo mediteerden wij bezield. En zo zaten we daar beiden, allebei op een eigen bank in haar huiskamer. En ik kreeg een heel rustig beeld voor ogen: intens paars dat op verschillende plaatsen zacht oplichtte, tegen een zwarte achtergrond. Het voelde goed en vredig. Ik vond het bijzonder: ik zag maar één kleur. En er zat een trage beweging in het paars dat ik langs zag komen. Maar het was vooral de rust die ik in wat ik zag ervoer.

Kleur geven

Thuisgekomen bleef het besef bij mij dat ik iets bijzonder moois had meegemaakt. Ik wilde het graag weergeven: het beeld weer terughalen. Het hield mij bezig: wat was het nou, dat verstillende paarse beeld dat ik had gezien? Ik ging met mijn ei-tempera aan de slag, maar ik trof nog niet de kleur zoals ik die had gezien. Al schilderend associeerde ik. Was het nou juist de kleur van rouw – dat intens paars – of juist van het leven?
De volgende dag wist ik het hoe ik de kleur goed zou kunnen gaan treffen. Ik haalde mijn droge pastels tevoorschijn en werkte op de geschilderde ondergrond. Mijn voorstellingswereld kwam tot leven. Ik haalde een moment van het prachtige beeld terug dat mij tijdens de meditatie voor ogen stond. Het lukte om daar iets van weer te geven.
Het bleek nog niet klaar te zijn. Het vroeg om wat woorden. En zo ontstond een klein gedicht. Lees hier mijn gedicht Rouw

Rouw © 2022 Annet Hogenbirk 18 x 26,8 cm, ei-tempera en pastel op papier

Uit het leven gegrepen

Uit het leven gegrepen

Nieuwjaarswandeling 2022 aan de kust

Starten aan zee

Het nieuwe jaar was voor mij veelbelovend begonnen. Ik had er alle vertrouwen in. Ik zat goed in mijn vel. Met onze twee zonen reisden we op de eerste dag van het jaar af naar Haarlem. We pikten mijn jongste broer op en gingen daarna naar Parnassia aan Zee. Heerlijk om het jaar te beginnen aan zee. Voor mij – ik ben geboren en getogen in Haarlem – iets waar ik blij van word. Na een mooie wandeling over het strand en door de duinen kwamen we bij mijn moeder aan. Sinds het overlijden van mijn vader in 2009 woonde ze er alleen. Ze woonde nog altijd zelfstandig thuis op haar achtentachtigste. Hoewel, zelfstandig? Mijn jongste broer kookte sinds haar laatste val en verblijf in het verpleeghuis dagelijks voor haar. Ze had thuiszorg en praktische hulp van de kinderen. Tenminste, voor zover ze dat toeliet. Mijn moeder was daar niet gemakkelijk in. Ze had niet zoveel vertrouwen in anderen. En dat maakte ook mijn band met haar niet gemakkelijk.

Leven met beperkingen

Ze was een paar maal gevallen met een breuk tot gevolg. En moest daarna een revalideren in het verpleeghuis. Het was de bedoeling dat ze er thuis verder mee aan de slag ging. Maar dat deed ze amper. Haar mobiliteit nam ernstig af en ze kwam vrijwel niet meer buiten. Ze had ook weinig adem: een longprobleem dat niet opgelost kon worden. Op termijn zou ze aan de zuurstof moeten. Met deze handicaps woonde ze in het huis waar ze eind jaren 50 met mijn vader was ingetrokken. Een heel onpraktisch huis met veel trappen. Na de eerste botbreuk hadden wij als kinderen het laten voorzien van een traplift. Dat hielp. Maar veel comfort was er niet.

Machteloosheid

Vaak maakte ik mij zorgen om haar. Maar (vrijwel) even vaak wees ze hulp of meedenken af. En ook op die eerste dag van het jaar merkte ik het weer: ik mocht niks voor haar doen. Ze was erg kortademig en nogal afwezig. ‘Zou u niet eens een afspraak met de longarts maken?’ opperde ik. Maar ze vond dat niet nodig. In de auto naar huis en later die week voelde ik me verdrietig: zo machteloos. Je wilt je moeder niet zo achterlaten. Je wilt dat ze de zorg krijgt die ze nodig heeft. Maar als ze niet wil, dan wil ze niet. Vrijdags sprak ik met mijn oudste zus. Ook zij maakte zich zorgen. We bedachten dat we misschien via de huisarts een ingang bij haar konden vinden. Maar als ze aan de zuurstof zou moeten dan zou dat het einde betekenen van thuis wonen. En verhuizen wilde ze voor geen goud. Mijn jongste broer ging er met haar over praten. De huisarts mocht langskomen. Maar dat bleek de dag erna niet meer nodig te zijn.

Niet nòg eens

Zondagmorgen 9 januari werd ik door hem gebeld. Hij vertelde: ‘Mamma is overleden.’ Ze was die morgen door de zorghulp gevonden. Ze lag half op bed. Ze was zich aan het omkleden geweest. Vredig lag ze daar met haar ogen en mond gesloten en een vriendelijke uitstraling op haar gezicht. Het was over. Volgens de schouwarts had ze geen pijn gehad. Naar mijn gevoel was dit een genadige dood. Haar was veel leed bespaard: niet nòg eens een val en nòg een keer een pijnlijke breuk en nòg eens naar het ziekenhuis en verpleeghuis.

De tijd staat stil

Plotseling staat zo de tijd voor mij stil. Ineens staan de plannen die ik gemaakt had op afstand. Even weet ik het niet. Wat ga ik dit kwartaal doen? Waarvoor heb ik de energie en de inspiratie? Ik weet het niet. Door vrienden en familie te spreken begin ik al weer wat meer te zien wat er in mijzelf omgaat. En ik heb een grijzig gevoel dat rouw is. Maar ik voel me ook rustig. Ik had een nogal gecompliceerde relatie met mijn moeder. En ik voel dat er voor haar rust is gekomen. De rust en vrede die ik haar ook in leven zo gunde. Maar wat haar overlijden nu voor mij betekent? Ik weet het niet. De tijd zal het mij leren.

Vertrouwen

Ik ben toch wel weer aan het werk, maar anders. Ik begeleid een man van bijna 93 jaar die waarschijnlijk binnenkort gaat overlijden. Met hem heb ik al een paar jaar persoonlijke begeleidingsgesprekken. Voor hem was de aanleiding voor deze gesprekken een vraag of ik als hij zou sterven zijn uitvaart wilde doen. Maar al tijdens het eerste gesprek merkte hij dat hij vooral over zijn leven wilde praten. We spraken vaak over wat zijn leven de moeite waard maakte: vooral het ervaren van verbonden te zijn met anderen, in het bijzonder met zijn kinderen en ook met zijn ex-vrouw met wie hij na jaren nog steeds contact had. Over de pijnlijke kanten van zijn leven durfde hij ook te spreken. Hij vertrouwde mij volledig – zo anders dan mijn moeder die zich nooit bloot gaf. Het hielp hem zijn relaties te verbeteren. En ook lukte het hem om beter om te gaan met de toenemende beperkingen die zijn hoge ouderdom met zich meebracht. En samen waren we ook in gesprek over zijn zoeken naar wat geloven in God voor hem betekende. Hij was ermee opgegroeid en het had hem nooit losgelaten, maar geloven was voor hem niet meer aan de kerk en dogma’s gekoppeld. Tot nu toe heb ik hem kunnen steunen omdat ook ik mij verbonden voel met God en hem/haar als IK BEN ER ervaar. Juist nu hij zijn einde voelt naderen heeft hij aan die nabijheid behoefte.

Uit het leven gegrepen

Het gebeurde mijn moeder en ook mijn cliënt verwacht binnenkort te sterven. Een overgang naar de vrede. En ikzelf ben aan het doen wat mij ook vrede geeft. Gesprekken, stilte, wandelen, wat opruimen en het afmaken van een kleine Moeder-Gods-icoon en het opzetten van een nieuwe icoon. Daarmee bezig zijn werkt als balsem voor mij ziel. Zo is God als Liefde in mijn leven aanwezig.

Moeder Gods Icoon gemaakt door Annet Hogenbirk
7×14,5 cm, 23 krt. goud, eitempera op hout