Archief van
Auteur: admin

Van de kaart

Van de kaart

auteur: Boele P. Ytsma
aantal bladzijden: 213
prijs: Euro 14,90
Uitgever: Boekencentrum
ISBN 978-90-239-2400-5

recensie door: drs. Annet Hogenbirk,
vrijgevestigd geestelijk verzorger/coach/theoloog

Het boek ‘Van de kaart’ heeft als ondertitel ‘manifest van een gepassioneerde twijfelaar’. Dat is het inderdaad. Het is een ontboezeming van iemand die met hart en ziel met geloven binnen de kerk bezig geweest is en ook daarbuiten. Geweest schrijf ik nu, want zijn ontwikkelingen gaan door. Ten tijde van het schrijven van het boek (voorjaar 2009) was hij nog gemeentepredikant binnen de PKN. Sinds de zomer is hij voor zichzelf als coach begonnen. Hij werkt niet meer binnen de kerkmuren als gemeentepredikant. Dat in tegenstelling tot de hoop en de verwachting die hij op het einde van het boek nog uitte dat er plek is in de kerk voor verbindingen tussen orthodoxe protestantse gelovigen zoals Andries Knevel en atheïstische gelovigen als Klaas Hendrikse door de aanwezigheid van mensen zoals hijzelf. Deze stap van hem buiten de kerkmuren past bij wat hij in het boek beschrijft: een langdurige ontwikkeling en zoektocht van de gelovige die zijn geloof op een andere manier is gaan beleven.

Lezers die zelf een bevindelijke kerkelijke achtergrond hebben en kritischer hierin zijn komen te staan, zullen zich in veel van het boek herkennen. Je bent opgevoed met zekerheden. Je hebt een basis in je bestaan waardoor leven met God altijd een plek houdt. Je verlangt ernaar dat samen met anderen te kunnen delen in een kerk die dynamisch en creatief is. Ytsma gooit heel wat heilige huisjes omver. Velen zullen dat ook al lang- of kortgeleden gedaan hebben. Maar wat dan? Wat volgt daarna?
Ytsma beschrijft wel het proces van het losmaken van de statische manier van kerk-zijn. Hij doet een pleidooi voor meer ruimte in de kerk: “Geef de creatieve geesten, zoekende gelovigen, twijfelende zielen en pioniers de ruimte! Omwille van de toekomst! het is de hoogste tijd!”(105) Maar hoe dat concreet in zijn werk zou moeten gaan, is de vraag. Het argument dat het hemzelf lukt om in gesprek te zijn met Knevel en met Hendrikse is geen basis waarop je als kritische gelovige, ‘pionier’, kunt verder bouwen. Daarvoor kan er in je leven teveel gebeurd zijn. Veel kritische gelovigen laten zich niet meer met Ytsma’s idealen en activisme terugleiden naar de kerkelijke gemeente.

Naar mijn mening is op het eind van het boek weer de dominee in Ytsma aan het woord. Op grond van zijn passie voor het koninkrijk van God verkondigt hij dat hij gelooft dat de kloof tussen orthodox en vrijzinnig zal verbrokkelen. Dat er een nieuwe alliantie van kerkmensen tot stand zal komen. Hij zet daarmee ook de zoekende gelovige weer op de kerkelijke kaart. Hij gaat er daarbij van uit dat in hem/haar het verlangen leeft naar een andere manier van kerk-zijn. Voor het ruimte maken binnen de kerk voor deze creatieve, zoekende en twijfelende gelovige is zijn boek een gepassioneerd pleidooi.

Tijd voor de ziel

Tijd voor de ziel

Titel: Tijd voor de ziel
auteur: Mia Leijssen
aantal bladzijden: 231
prijs: Euro 17.95
Uitgever: Lannoo, Tielt
ISBN 978-90-209-7596-3

recensie door: Annet Hogenbirk, vrijgevestigd geestelijk verzorger/coach

‘Tijd voor de ziel’ is geschreven door Mia Leijssen, psychotherapeut en hoogleraar aan de K.U. Leuven. Het is een boek dat een aangename sfeer ademt, terwijl je het leest. De auteur is met de lezer, de cliënt en ook zichzelf in gesprek. Het is een ervaringsgericht gebruiksboek met informatie, voorbeelden en oefeningen voor de lezer, maar ook een pleidooi.
Een pleidooi voor integratie van zielzorg in de psychotherapie. Op persoonlijk wijze vraagt de auteur aandacht voor spirituele diepgang in het therapieproces. Ze plaatst haar thema helder binnen deze context. Met concrete voorbeelden uit haar therapiepraktijk illustreert zij op welke wijze de spirituele laag van de cliënt bereikt kan worden. Haar benaderingswijze is erop gericht: “cliënten helpen ontdekken wat tegemoet komt aan hun spirituele behoeften en hen stimuleren om een zielzorgprogramma te ontwikkelen dat aansluit bij wat hen fundamenteel kan inspireren en helen.”(211)
Ze koppelt het contact krijgen van de cliënt met zijn ziel ook aan haar eigen levenservaringen. Zo ontstaat er bij de lezer het inzicht dat ieder – zowel therapeut als cliënt – groeien kan in een spirituele levenshouding. Focussen op de eigen beleving of die van de cliënt is hierbij belangrijk. In stappen legt de auteur uit hoe je dit kunt doen.

Het boek is vooral gericht op (psycho)therapeuten. Maar het is zeker ook een verrijking van anderen die zich willen oefenen in de zielzorg. De lezer kan dichter bij zijn eigen ziel komen en bewust meer aandacht aan de diepere beleving van een ander besteden. Het boek is een aanrader voor een ieder die werkzaam is op het terrein van de geestelijke gezondheidszorg. Ook geestelijk verzorgers, predikanten, priesters en pastores kan het inspireren. Het laat zien hoe je vanuit een niet-kerkelijke benadering in contact kan komen met de ziel. Fundamentele levensthema’s als liefde, dankbaarheid, helend contact en tijd nemen worden op concrete wijze neergezet.

In elk hoofdstuk staan praktische oefeningen om als lezer je eigen spiritualiteit en beleving te verkennen. Het zijn prettige, heldere opdrachten die het contact maken met jezelf stimuleren, zonder dat je het gevoel hebt van “Waar heeft ze het over?” Het gaat om een bewustwordingsproces van wat bezielend voor je is. Het boek lezen is echt even ‘Tijd maken voor de ziel’! Een aangename ervaring.

Spirituele filosofie

Spirituele filosofie

Titel: Spirituele filosofie en de ziel
Ondertitel: Mystieke oerteksten met Simone Weil als gids
Auteur: Jacques Graste
Uitgeverij Klement, Kampen
ISBN 978-90-8687-028-8
Aantal pagina’s: 192
Prijs: Euro 19,95

Prettig leesbaar filosofisch boek. Het straalt rust uit. Het neemt je als lezer mee in de mystiek en laat je ervaren wat spirituele ontwikkeling kan zijn. Dit is volgens de auteur een zoektocht naar spirituele bronnen. Hij neemt de lezer mee in zijn eigen zoektocht. De route van deze tocht laat hij bepalen door Simone Weil. Haar beschouwt hij als pionier op het gebied van de spirituele filosofie.
De moderne mens is ontworteld geraakt. De onderzochte spirituele schatten voeden een mens en fungeren als levenssap om de ontwikkeling van de ziel mogelijk te maken. Spirituele ontwikkeling van de ziel is waardevol en essentieel.
Met deze spirituele ontwikkeling bedoelt de auteur dat de ziel een verandering ondergaat van een ‘ik-werkelijkheid’ naar de ‘omvattende werkelijkheid’. Zijn vraag hierbij is, op welke wijze mystieke oerteksten hierbij helpen.
Aan de hand van teksten van Weil zet hij de mens in de ruimte van het natuurlijke en het bovennatuurlijke. Hij bespreekt de Bhagavad Gita, Plato’s Symposion en zijn grotmythe en Christus’ visie op liefde en mystieke fragmenten uit het Nieuwe Testament.
Kernbegrippen hierbij zijn: onthechting, aandacht, schouwen van schoonheid, en de band die bestaat tussen liefde voor God en de liefde voor de naaste.
De auteur pleit in zijn conclusie ervoor spiritualiteit en spirituele ontwikkeling een open ruimte te geven en niet exclusief over te laten aan geïnstitutionaliseerde religie. Hij maakt duidelijk dat spirituele ontwikkeling van de ziel verder gaat dan reguliere vormen van psychotherapie.
“Spirituele ontwikkeling vraagt om nieuwe invulling van deels oude spirituele deugden zoals aandacht, wachten en kijken (contemplatie), maar ook om onthechting, ontlediging en gelatenheid.”(167)
De auteur neemt de visie van Weil op het ‘ik’ als ijkpunt: het ‘ik’ is een belemmering in het zien en het ervaren van de werkelijkheid zelf. Hij vat het spirituele ontwikkelingsproces van de ziel samen als “het proces van bevrijding en onthechting, de omwending naar de bron van het licht en de eenwording met het absolute Goede of met de Werkelijkheid zelf.”(174)
De auteur komt tot de conclusie dat kennis van en inzicht in spiritualiteit en de mystieke ervaring noodzakelijk zijn voor spirituele ontwikkeling. Weil heeft hem geholpen bij het verwerven van deze inzichten. Het brengt de lezer er toe met meer aandacht zijn werkelijkheid te benaderen. Het brengt hem ertoe vaker zich de vraag te blijven stellen hoe zijn ‘ik’ zich verhoudt tot het hectische bestaan in de westerse samenleving. Een boek om nog meer malen te lezen. Het biedt stof tot overpeinzing. Om de diepere lagen te doorgronden en om nieuwe inspiratie op te doen.